Son güncelleme: 9 Temmuz 2026
Ne değişti: Hizmet kapsamı, rapor çıktıları, resmi kaynaklar, teklif öncesi bilgi başlıkları ve teknik şeffaflık notları güncel dönem için gözden geçirildi.
Kısa Devre Analizi, Röle Koordinasyonu ve Selektivite Hizmeti Özeti
- YG/OG sistemlerde maksimum–minimum kısa devre akımı hesapları ve ekipman dayanım/kesme kapasitesi kontrolü: yetersiz ekipman seçimi arıza yaşanmadan önce ortaya çıkar.
- Röle selektivite (koruma koordinasyonu) çalışmaları: zaman-akım eğrileri, açma sıralaması ve ayar optimizasyonu; küçük bir arıza tüm tesisi karartmadan kendi bölgesinde izole edilir.
- Kesici, sigorta, MCCB/ACB, koruma rölesi ve kontaktörlerin arıza seviyesine göre teknik uygunluk değerlendirmesi: mevcut korumanın gerçek arıza seviyesine yetip yetmediğini net görürsünüz.
- Yeni tesis, güç artışı, trafo değişimi, jeneratör/GES entegrasyonu ve revizyon projeleri için analiz–raporlama: sistem değişikliği sonrası koruma kademeniz bozulmadan güncellenir.
- ETAP/benzeri yazılım ile modelleme, saha verisi doğrulama, röle ayar listesi hazırlama ve devreye alma desteği: ayarlar raporda kalmaz, sahada çalışan korumaya dönüşür.
Teknik olarak inceleyen
Kısa Devre Analizi, Röle Koordinasyonu ve Selektivite Hizmeti Hizmet Kapsamı
Kısa devre analizi ve röle selektivite nedir
Kısa devre analizi ve röle selektivite çalışmaları, elektrik tesislerinde güvenli işletme, ekipman korunması ve enerji sürekliliği açısından temel mühendislik çalışmalarındandır. Özellikle sanayi tesisleri, üretim hatları, hastaneler, veri merkezleri, AVM’ler, oteller ve büyük ticari yapılarda; arıza anında hangi koruma elemanının hangi sırada açacağı teknik olarak doğrulanmadan sağlıklı bir işletme güvenliği sağlamak zordur. Bu konuyla bağlantılı olarak Yüksek Gerilim Tesisleri Mühendislik ve Danışmanlık içeriği de incelenebilir.
Kısa devre analizi nasıl yapılır
Kısa devre analizi nedir Kısa devre analizi; elektrik sisteminde oluşabilecek üç faz kısa devre, faz-toprak, faz-faz ve iki faz-toprak gibi arıza senaryolarında beklenen arıza akımlarının hesaplanması işlemidir. Bu hesaplar trafo gücü ve empedansı, şebeke kısa devre gücü, kablo uzunlukları–kesitleri, motor katkıları, jeneratör/GES katkıları ve sistem topolojisi dikkate alınarak yapılır. Bu konuyla bağlantılı olarak Topraklama Ölçümü, Topraklama Raporu ve Periyodik Kontrol içeriği de incelenebilir.
Röle selektivite ve koruma koordinasyonu
Röle selektivite çalışması nedir Röle selektivite (koruma koordinasyonu) çalışması; arıza durumunda arızaya en yakın koruma elemanının önce açmasını, üst kademedeki koruma elemanlarının ise yalnızca gerektiğinde devreye girmesini sağlayan ayar ve koordinasyon çalışmasıdır. Amaç, arızanın tüm tesisi karartmadan yalnızca arızalı bölgeyi izole etmektir. Bu konuyla bağlantılı olarak Elektrik Taahhüt Hizmetleri içeriği de incelenebilir.
Bu çalışmalar neden kritiktir
Bu çalışmalar neden önemlidir Kısa devre seviyesi yanlış hesaplanırsa, seçilen kesici veya koruma elemanı arıza anında yetersiz kalabilir. Selektivite doğru yapılmazsa küçük bir arıza nedeniyle ana kesici açabilir ve tüm tesis enerjisiz kalabilir. Bu durum üretim kaybı, ekipman hasarı, iş güvenliği riski ve plansız duruş maliyetlerine yol açar. Bu konuyla bağlantılı olarak Elektrik Mühendisliği Hizmetleri ve Teknik Danışmanlık içeriği de incelenebilir.
Veri toplama ve saha doğrulama
Hizmet kapsamında öncelikle tek hat şeması, trafo bilgileri, OG/AG pano verileri, kablo listeleri, koruma elemanı tipleri, mevcut röle marka–model bilgileri ve varsa mevcut ayar değerleri toplanır. Sahadan alınan verilerle proje dokümanları karşılaştırılır; eksik veya güncel olmayan bilgiler varsa model doğruluğu için revize edilir.
Yazılım modelleme ve işletme senaryoları
Modelleme aşamasında şebeke beslemesi, transformatörler, jeneratörler, motor yükleri, kablolar, baralar ve koruma elemanları yazılım ortamında temsil edilir. İşletme senaryoları (normal çalışma, jeneratör beslemesi, ring açma/kapama durumu, paralel trafo çalışma vb.) ayrı ayrı değerlendirilerek her senaryo için arıza akımları hesaplanır.
Ekipman kesme kapasitesi ve dayanım kontrolü
Kısa devre analizi çıktıları yalnızca arıza akımı değeri vermekle sınırlı değildir. Aynı zamanda ekipmanların kesme kapasitesi (interrupting capacity), termik–dinamik dayanım yeterliliği, bara/kablo zorlanmaları ve koruma cihazlarının ölçme aralıklarının uygunluğu da kontrol edilir. Böylece ekipman seçiminin mühendislik açısından yeterli olup olmadığı görülür.
TCC eğrileri ve röle ayar optimizasyonu
Röle selektivite çalışmasında ise koruma röleleri, sigortalar, MCCB/ACB elektronik açtırma üniteleri ve gerekiyorsa motor koruma elemanları birlikte değerlendirilir. Zaman–akım eğrileri (TCC) üzerinde açma eşikleri ve gecikmeler koordine edilir; aşırı akım, kısa devre, toprak arızası ve yönlü koruma fonksiyonları uygulamaya göre optimize edilir.
Kritik yüklerde özel koruma yaklaşımı
Selektivite çalışması yapılırken sadece teorik koordinasyon değil, işletme öncelikleri de dikkate alınır. Örneğin kritik yükleri besleyen hatlarda süreklilik ön planda tutulurken, yangın pompası, proses güvenliği, UPS besleme yolları veya kritik üretim hatları gibi yüklerde özel koruma yaklaşımı gerekebilir. Bu nedenle çalışma, standart bir ayar kopyalama işi değil; tesisin çalışma senaryolarına göre mühendislik optimizasyonudur.
Yeni tesis, güç artışı ve revizyon projeleri
Yeni tesis kurulumlarında kısa devre ve selektivite çalışmaları doğru ekipman seçimi için kritik öneme sahiptir. Revizyon projelerinde ise trafo gücü artışı, pano değişimi, yeni makine eklenmesi, jeneratör entegrasyonu veya GES bağlantısı sonrası mevcut koruma kademesinin bozulup bozulmadığı mutlaka kontrol edilmelidir. Mevcut ayarlar, sistem değişikliği sonrası yetersiz veya aşırı hassas kalabilir.
Raporlama ve yatırım öncelikleri
Raporlama aşamasında; kullanılan kabul ve varsayımlar, sistem modeli, kısa devre hesap sonuçları, ekipman uygunluk değerlendirmesi, koordinasyon eğrileri, röle ayar önerileri ve uygulanması gereken revizyon maddeleri açık şekilde sunulur. İstenirse ‘mevcut durum’ ve ‘önerilen durum’ karşılaştırmalı olarak verilerek yatırım öncelikleri belirlenebilir.
Saha uygulama, test ve devreye alma
Sahada uygulama ve devreye alma desteği de bu hizmetin önemli bir parçasıdır. Röle ayarlarının yalnızca raporda kalmaması için saha ekipleriyle koordinasyon sağlanır, röle parametre girişleri kontrol edilir, gerekiyorsa primer/sekonder test planı oluşturulur ve koruma fonksiyonlarının beklenen açma davranışı doğrulanır. Böylece analiz çalışması pratikte çalışan bir koruma sistemine dönüşür.
AG ana dağıtım ve MCC panolarında selektivite
Kısa devre analizi ve röle selektivite çalışmaları; yalnızca OG sistemlerde değil, AG ana dağıtım panoları, MCC panoları ve kritik alt dağıtım sistemlerinde de büyük fark yaratır. Özellikle yüksek kısa devre gücüne sahip trafolu tesislerde AG tarafı koruma koordinasyonu, arızanın yayılmasını önlemek ve iş sürekliliğini korumak açısından hayati olabilir.
Pow-Sys hizmet yaklaşımı
Pow-Sys Güç Sistemleri olarak bu hizmeti, sahadan veri toplama, tek hat doğrulama, yazılım modelleme, kısa devre hesapları, koruma koordinasyonu, röle ayar optimizasyonu, raporlama ve saha uygulama desteği adımlarından oluşan sistematik bir süreçle sunuyoruz. İhtiyaca göre hizmeti; röle testleri, enerji kalitesi ölçümleri, harmonik analizleri, termal kontroller ve periyodik bakım çalışmalarıyla entegre şekilde yürütebiliyoruz.
Teklif ve çalışma kapsamı
Kısa devre analizi ve röle selektivite çalışmaları hakkında detaylı bilgi almak, mevcut tesisiniz için teknik değerlendirme talep etmek veya yeni projeniz için teklif istemek isterseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz. Tek hat şemanız ve temel ekipman listeniz ile paylaşıldığında, kapsamı hızlıca netleştirip uygulanabilir bir çalışma planı oluşturabiliriz. Sözleşme öncesinde hangi analiz ve testlerin kapsama dahil olduğunu, nelerin ayrı hizmet olarak planlanacağını yazılı olarak görürsünüz.
Raporlama, Kontrol ve Teklif Hazırlığı
Örnek Kontrol Tablosu
Bu tablo, hizmetin sahada hangi başlıklarla değerlendirildiğini ve raporda hangi çıktıların oluşabileceğini özetler.
| İncelenen alan. | Kontrol edilen kriter. | Çıktı raporu. |
|---|---|---|
| Saha ve ekipman durumu. | Tesisin mevcut ekipman yapısı, erişim şartları, görünür riskler ve işletme koşulları. | Saha inceleme notu ve öncelikli bulgu listesi. |
| Doküman ve proje uyumu. | Tek hat şeması, mevcut proje, etiketleme, raporlar ve saha uygulaması arasındaki uyum. | Doküman uyum değerlendirmesi ve eksik kayıt listesi. |
| Güvenlik ve işletme riski. | Can güvenliği, ekipman güvenliği, enerji sürekliliği ve bakım erişimi açısından risk başlıkları. | Risk sınıflandırması ve düzeltici faaliyet önerileri. |
| Ölçüm, test veya kontrol ihtiyacı. | Hizmet kapsamına göre gerekli ölçüm, test, görsel kontrol ve teknik inceleme başlıkları. | Ölçüm/test planı veya kontrol kapsamı notu. |
| Raporlama ve takip. | Uygunsuzlukların önceliği, takip tarihi, sorumluluk dağılımı ve sonraki adımlar. | Fotoğraflı rapor, aksiyon listesi ve takip önerisi. |
Kapsam Dışı ve Ayrı Planlanan İşler
Kısa Devre Analizi, Röle Koordinasyonu ve Selektivite Hizmeti teknik takip, raporlama, uygunluk değerlendirmesi ve risk bildirimi üretir. Aşağıdaki işler gerekli görülürse ayrıca planlanır; yerinde keşif yapılmadan nihai risk seviyesi, maliyet ve kapsam kesinleştirilmez.
| Kapsam dışı / ayrı iş. | Neden ayrı değerlendirilir? | Pow-Sys yaklaşımı. |
|---|---|---|
| Topraklama ölçümü. | Ölçüm cihazı, saha zamanı ve ayrı raporlama gerektirebilir. | Ana raporda ihtiyaç belirtilir; ölçüm çalışması ayrı planlanır. |
| Röle testi ve selektivite. | Röle ayarı, test cihazı, kesinti planı ve ayrı mühendislik değerlendirmesi gerektirebilir. | Gerekli ise ayrı test/selektivite hizmeti olarak tekliflendirilir. |
| Termal kamera incelemesi. | Yük altında saha görüntüleme ve ayrı bulgu raporu gerektirir. | Risk görülen pano, hücre veya bağlantılar için ayrıca planlanır. |
| Trafo bakım ve yağ analizi. | Bakım ekibi, numune, laboratuvar veya ayrı test prosedürü gerektirebilir. | Teknik ihtiyaç rapora yazılır; bakım/test kapsamı ayrı hazırlanır. |
| Proje revizyonu, uygulama ve eksiklerin fiziksel giderilmesi. | Malzeme, işçilik, kurum süreci veya uygulama sorumluluğu doğurur. | Ana hizmet bulguyu bildirir; uygulama ve taahhüt işleri ayrı kapsamla ele alınır. |
Resmi Mevzuat Kaynakları
- EMO belge doğrulama portalı.
Bu sayfada desteklediği iddia: EMO sicil, SMM ve belge doğrulama şeffaflığı.
- TEDAŞ resmi sitesi.
Bu sayfada desteklediği iddia: Dağıtım altyapısı, proje/kabul süreçleri ve teknik şart bağlamı.
- TEİAŞ resmi sitesi.
Bu sayfada desteklediği iddia: İletim sistemi, bağlantı ve yüksek gerilim altyapısı bağlamı.
- Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği.
Bu sayfada desteklediği iddia: Elektrik kuvvetli akım tesislerinin kurulması, işletilmesi, bakımı ve güvenliği.
Sıkça Sorulan Sorular
Kısa devre analizi nedir, ne işe yarar?
Kısa devre analizi; elektrik sisteminde oluşabilecek arızalarda beklenen arıza akımlarını hesaplayan mühendislik çalışmasıdır. Bu çalışma sayesinde kesici, sigorta, bara, kablo ve diğer ekipmanların arıza seviyesine dayanımının yeterli olup olmadığı kontrol edilir; yanlış ekipman seçimi ve arıza anındaki hasar riski azaltılır.
Röle selektivite (koruma koordinasyonu) çalışması neden gereklidir?
Selektivite çalışması, arıza anında yalnızca arızalı bölgenin enerjisiz bırakılmasını hedefler. Doğru koordinasyon yapılmazsa arızaya uzak üst kademe koruma elemanları açabilir ve tüm tesis devre dışı kalabilir. Bu da gereksiz enerji kesintisi, üretim kaybı ve operasyonel risk oluşturur.
Hangi tesislerde kısa devre ve selektivite çalışması yapılmalıdır?
Trafo merkezi bulunan sanayi tesisleri, fabrikalar, hastaneler, AVM’ler, oteller, veri merkezleri, büyük ticari yapılar ve kritik yük barındıran tüm OG/AG elektrik sistemlerinde bu çalışma önerilir. Ayrıca trafo gücü artışı, pano revizyonu, jeneratör/GES entegrasyonu veya yeni makine ilavesi sonrası çalışma güncellenmelidir.
Bu çalışma için hangi bilgiler gereklidir?
Genellikle tek hat şeması, trafo güç ve empedans bilgileri, şebeke kısa devre verisi (varsa), pano ve kesici marka-model bilgileri, kablo uzunlukları/kesitleri, röle tipleri, mevcut röle ayarları ve işletme senaryoları gerekir. Sahada doğrulama yapılarak eksik/veri uyuşmazlıkları tamamlanabilir.
ETAP kullanmak zorunlu mu?
ETAP yaygın ve güçlü bir analiz platformudur; ancak kısa devre ve selektivite çalışmaları farklı mühendislik yazılımlarıyla da yapılabilir. Önemli olan kullanılan yöntemlerin doğru olması, modelin sahayı temsil etmesi ve çıktının uygulanabilir teknik rapor ile ayar listesine dönüştürülmesidir.
Çalışma sonunda hangi çıktılar teslim edilir?
Kapsama göre; kısa devre hesap sonuçları (maksimum/minimum arıza akımları), ekipman uygunluk değerlendirmesi, zaman-akım eğrileri (TCC), selektivite/koordinasyon yorumları, röle ayar öneri listeleri, revizyon tavsiyeleri ve mühendislik raporu teslim edilir. İstenirse saha uygulama ve test desteği de verilebilir.
Mevcut röle ayarlarını değiştirmeden selektivite sağlanabilir mi?
Bazı tesislerde mevcut ayarlar yeterli olabilir; ancak çoğu durumda sistem değişiklikleri, farklı ekipman karakteristikleri veya yanlış geçmiş ayarlar nedeniyle optimizasyon gerekir. Çalışma sonucunda mevcut ayarların korunması, revize edilmesi veya ekipman değişimi önerilmesi teknik verilere göre belirlenir.
Kısa devre analizi ile ark flaş (arc flash) analizi aynı şey midir?
Hayır. Kısa devre analizi ve selektivite çalışması; arıza akımı seviyeleri ile koruma koordinasyonunu değerlendirir. Ark flaş analizi ise olası ark enerjisi seviyelerini, yaklaşma mesafelerini ve PPE gereksinimlerini belirlemeye odaklanır. Ancak kısa devre ve koruma verileri, ark flaş çalışması için önemli bir girdidir.
Çalışma ne zaman güncellenmelidir?
Trafo değişimi/güç artışı, yeni pano veya hat eklenmesi, jeneratör/GES entegrasyonu, büyük motor ilavesi, koruma ekipmanı değişimi veya işletme topolojisinde önemli değişiklik yapıldığında kısa devre ve selektivite çalışması yeniden gözden geçirilmelidir. Aksi halde mevcut ayarlar yeni sisteme uygun olmayabilir.
Röle selektivite çalışması saha testleriyle birlikte yapılabilir mi?
Evet. En sağlıklı yaklaşım; analiz, ayar önerisi, saha parametre uygulaması ve röle test/doğrulama adımlarının birlikte yürütülmesidir. Böylece raporda önerilen koruma davranışının sahada gerçekten oluştuğu kontrol edilir ve devreye alma güvenle tamamlanır.
Tek hat şeması güncel değilse kısa devre analizi yapılabilir mi?
Yapılabilir, ancak önce saha doğrulaması gerekir. Trafo, pano, kesici, sigorta, röle, kablo ve yük bilgileri sahada kontrol edilir; tek hat şeması mevcut duruma göre revize edilmeden güvenilir bir model kurulması doğru olmaz.
AG ana dağıtım panolarında da selektivite çalışması gerekir mi?
Evet. Özellikle trafolu tesislerde AG ana dağıtım panoları, MCC panoları ve kritik alt dağıtım hatlarında kısa devre seviyesi yüksek olabilir. MCCB, ACB, sigorta ve koruma rölelerinin koordinasyonu doğru yapılmazsa küçük bir arıza daha geniş bir alanı enerjisiz bırakabilir.
Röle koordinasyonu ile selektivite aynı şey midir?
İki kavram aynı mühendislik çalışmasının iki yüzünü ifade eder ve uygulamada çoğu zaman birbirinin yerine kullanılır. Röle koordinasyonu; koruma röleleri, sigortalar ve elektronik açtırma ünitelerinin akım eşikleri ile zaman gecikmelerinin, zaman-akım eğrileri üzerinde birbiriyle uyumlu şekilde kademelendirilmesi işlemidir. Selektivite ise bu koordinasyonun hedeflenen sonucudur: arıza anında yalnızca arızaya en yakın koruma elemanının açması, üst kademedeki elemanların gereksiz yere devreye girmemesi ve arızanın tüm tesisi karartmadan yalnızca ilgili bölgeyi izole etmesidir. Başka bir ifadeyle koordinasyon yöntemi, selektivite ise amacı tanımlar. Sağlıklı bir çalışma için kısa devre hesapları, ekipman karakteristikleri ve işletme senaryoları birlikte modellenmeli; önerilen ayarlar saha uygulaması ve röle testleriyle doğrulanmalıdır.
Kısa devre analizi hangi durumlarda zorunludur?
Kısa devre analizi için tüm tesisleri kapsayan tek bir zorunluluk tanımı yoktur; ihtiyaç, projenin niteliğine ve ilgili kurumların şartlarına göre belirlenir. Uygulamada yeni tesis kurulumlarında ekipman seçiminin doğrulanması için, proje ve kurum onay dosyalarında teknik hesap istendiğinde, trafo değişimi veya güç artışında, pano revizyonlarında, jeneratör veya GES entegrasyonunda ve büyük motor ilavelerinde kısa devre analizi fiilen gerekli hale gelir. Ayrıca teknik şartnameler, sigorta değerlendirmeleri ve kurumsal satın alma süreçleri de güncel bir kısa devre çalışması talep edebilir. Sistem topolojisi değiştiği halde analiz güncellenmezse; kesici ve bara dayanımları yetersiz kalabilir, koruma ayarları yeni arıza seviyelerine uygun olmayabilir. Bu nedenle tesisiniz için kapsamı, ilgili kurum şartları ve tek hat yapınızla birlikte değerlendirmek en doğru yaklaşımdır.