Özet Başlıklar
- Başlık ve ek mufun farklı görevleri; kablo uçları ile takım miktarının ayrı hesaplanması
- U0/U(Um), kesit, yalıtım çapı, ekran yapısı ve ekipman arayüzünün birlikte kontrolü
- İç/dış ortam, ısı/soğuk büzüşme ve ayrılabilir bağlantının ayrı seçim eksenleri olması
- Loadbreak/deadbreak sınırları; montaj talimatı, parça listesi ve kayıt izlenebilirliği
- Tip deneyi ile saha incelemesinin farkı; genel VLF veya pC kabul reçetesi kullanılmaması
İçerik
OG kablo başlığı, orta gerilim kablosunun ucunu hücre, transformatör, bara veya başka uygun bir bağlantı noktasına sonlandıran kablo aksesuarıdır. İletken bağlantısı, kablo ekranının bittiği bölgede elektrik alan kontrolü, yalıtım ve çevresel sızdırmazlık birlikte değerlendirilir. Yalnızca kablo pabucu takılması, bu işlevlerin tamamlandığını göstermez.
Kablo başlığı ile ek muf arasındaki fark
| Aksesuar | Bağlantı görevi | Seçimde belirleyici nokta |
|---|---|---|
| Kablo başlığı | Kablo ucunu ekipmana veya açık bağlantı noktasına sonlandırır. | Kablo yapısı, ortam ve ekipman bağlantısı. |
| Ek muf | Kablo güzergâhındaki iki kablo parçasını birleştirir. | Her iki kablonun iletken, yalıtım, ekran ve dış koruma yapısı. |
| Ayrılabilir bağlantı | Kabloyu uyumlu ekipman bushing arayüzüne bağlayan sökülebilir bağlantı düzenidir. | Arayüz profili, gerilim/akım sınıfı ve izin verilen işletme görevi. |
Malzeme miktarı “bir kablo, bir kutu başlık” varsayımıyla çıkarılmaz. Örneğin üç ayrı tek damarlı faz kablosunun iki ucu da sonlandırılacaksa altı damar ucu vardır; ancak bir takımın bir mi üç mü damar ucunu kapsadığı ürünün ambalaj tanımına bağlıdır. Pabuç, ekran topraklama takımı, kablo ayrım parçası ve gerekli ek parçalar da teklif kapsamına ayrı ayrı yazılmalıdır.
OG kablo başlığı nasıl çalışır?
OG XLPE kabloda iletken üzerindeki yarı iletken tabaka, ana yalıtım üzerindeki yarı iletken tabaka ve metalik ekran farklı katmanlardır. Metalik ekran ile zırh da aynı parça değildir. Başlık hazırlığında hangi katmanın nerede sonlandırıldığı ve metalik ekranın hangi düzende bağlandığı bu ayrım üzerinden anlaşılır.
Kablo boyunca düzenli olan elektrik alan, yalıtım ekranının kesildiği uç bölgede farklılaşır. Alan kontrolü (stress control), bu geçişteki zorlanmayı tasarımın öngördüğü biçimde dağıtır. Geometrik alan düzenleme, uygun elektriksel özellikte malzeme veya bunların birlikte kullanılması mümkündür; her başlığın içinde aynı koni, mastik ya da tüp bulunması gerekmez.
Dış sızdırmazlık ise su ve nemin giriş yollarıyla ilgilidir. Ekran kesimindeki alan kontrolü ile dış kılıf üzerindeki sızdırmazlık farklı görevlerdir; birinin düzgün görünmesi diğerini doğrulamaz. Tek bir parça birden fazla işlevi birleştirebilir, fakat bu işlevlerin eksiksiz karşılandığı ürünün tasarım ve montaj belgeleriyle kontrol edilir.
U0/U(Um) ve gerilim uyumu nasıl okunur?
| Gösterim | Anlamı | Karıştırılmaması gereken nokta |
|---|---|---|
| U0 | İletken ile toprak veya metalik ekran arasındaki anma gerilimi. | İletkenler arası U ile aynı değildir. |
| U | İletkenler arasındaki anma gerilimi. | Sistemin en yüksek gerilimi Um yerine kullanılmaz. |
| Um | Donanımın kullanılacağı sistem için en yüksek gerilim büyüklüğü. | Tek başına kablo çapını, arayüzü veya akım görevini tanımlamaz. |
Örneğin 6/10(12) kV gösteriminde 6, 10 ve 12 aynı büyüklüğün farklı yazımları değildir. Başlık ve kablonun gerilim sınıfı, şebekenin işletme ve topraklama koşullarıyla birlikte değerlendirilir. Katalogda daha yüksek bir kV değeri görmek; başlığın yalıtım çapına, pabuç bağlantısına veya bushing profiline uyduğu anlamına gelmez.
Başlık seçiminde kablodan ve ekipmandan hangi bilgiler alınır?
| Veri | Neden gerekli? | Doğrulama kaydı |
|---|---|---|
| Kablo gerilim gösterimi ve yapısı | Aksesuarın elektriksel ve yapısal uygulama alanını belirler. | Kablo veri sayfası ve proje. |
| İletken kesiti ve Cu/Al malzemesi | Pabuç veya bağlantı elemanı uyumunu etkiler. | mm², iletken tipi ve bağlantı elemanı kodu. |
| Ana yalıtım üzerindeki çap | Başlık gövdesinin veya adaptörün gerçek oturma aralığını belirler. | Üretici seçim tablosunun tarif ettiği katmandaki çap. |
| Dış kılıf çapı | Sızdırmazlık ve kablo giriş elemanı seçiminde kullanılır. | Dış çap ve gland/sızdırmazlık aralığı. |
| Damar, ekran ve zırh yapısı | Ayrım parçasını, ekran bağlantısını ve yardımcı takımları değiştirir. | Tek/üç damar; tel/bant ekran; zırh bilgisi. |
| Bushing veya açık bağlantı düzeni | Ekipmanla mekanik ve elektriksel eşleşmeyi belirler. | Arayüz tanımı, çizim ve ekipman üreticisi. |
| Anma akımı ve işletme görevi | Sürekli akım ile ayırma/bağlama yeteneğini ayrı kontrol ettirir. | Ürün kodu, eşleşen parça ve görev tanımı. |
| Ortam ve yerleşim | Kirlenme, yoğuşma, hava koşulları ve montaj alanı tasarımı etkiler. | İç/dış ortam koşulları ve yerleşim çizimi. |
Aynı mm² kesitli iki kablonun yalıtım çapı; yalıtım kalınlığı, gerilim sınıfı ve üretim yapısı nedeniyle farklı olabilir. Ayrıca yalıtım üzerindeki çap, dış kılıf çapı ve bushing üzerindeki ölçü birbirinin yerine kullanılamaz. Seçim tablosundaki kesit aralığı bir ilk elemedir; belirtilen çap aralığı ve kablo yapısı ayrıca tutmalıdır.
Bu ayrım Nexans sonlandırma kataloğunda fiziksel PDF s.7, 9 ve 11’de yalıtım çapı ve kesit sütunlarının ayrı verilmesinde görülür. Fiziksel s.16’daki bushing koruma parçasının ölçüleri ise farklı bir arayüze aittir. Katalogdaki belirli ürün aralıkları tüm başlıklara ait ortak ölçüler olarak kullanılamaz.
Ayrılabilir başlıkta arayüz, akım ve loadbreak/deadbreak ayrımı
RMU veya trafo bağlantısında yalnız dirsek ya da T biçimini tanımak yeterli değildir. Ekipman bushing arayüzü, başlığın eşleşen profili, bağlantı elemanı ve akım sınıfı birlikte doğrulanır. EN/IEC arayüz tanımları ile IEEE temelli ürün aileleri arasında, yalnız gerilim veya amper değerine bakılarak otomatik eşdeğerlik kurulmaz.
Deadbreak ürünler, bağlantının enerjisiz koşullarda kurulup ayrıldığı görev için tasarlanır. Loadbreak ürünlerde ise yük akımı altında işlem kabiliyeti ancak belirtilen eşleşme, anma değerleri ve üretici prosedürü kapsamında vardır. “Yalıtımlı”, “ekranlı” veya “ayrılabilir” sözcükleri kendi başına enerjili ayırma izni vermez; işletmenin onaylı manevra ve çalışma düzeni ayrıca geçerlidir.
Hubbell’in 25 Temmuz 2022 tarihli üretici açıklaması, kablo girişini ekipmanla eşleşen işletme arayüzünden ayırır. Aynı yazıdaki 35 kV küçük ve büyük arayüzlerin birbirinin yerine kullanılamaması ve renklerin isteğe bağlı olması, şekil veya renkle seçim yapılamayacağını gösterir. Yazının 200 A ürün tablosu bütün üreticiler ve bütün gerilim sınıfları için genel bir kural değildir.
Kapasitif test noktası veya test tapası da anahtarlama göreviyle aynı konu değildir. Bir gösterge bulunması, tek başına gerilimin yokluğunun doğrulandığı anlamına gelmez. Test noktası ve kullanılacak doğrulama yöntemi, ekipmanın tanımlı sistemi ve yetkili çalışma prosedürü kapsamında ele alınır.
İç/dış ortam ile büzüşme teknolojisi aynı sınıflandırma değildir
| Eksen | Örnekler | Karar sınırı |
|---|---|---|
| Kullanım ortamı | İç ortam / dış ortam. | Yoğuşma, kirlenme ve hava etkileri gerçek ürün koşullarıyla karşılaştırılır. |
| Gövdenin uygulanma yöntemi | Isı büzüşmeli / soğuk büzüşmeli / ön kalıplanmış geçmeli. | Aynı yöntem adı bütün kitlerin aynı parçalardan oluştuğunu göstermez. |
| Ekipman bağlantısı | Açık pabuç bağlantısı / uyumlu ayrılabilir arayüz. | Arayüz ve işletme görevi teknoloji adından çıkarılamaz. |
Isı büzüşmeli bileşen, üreticinin tarif ettiği ısı uygulamasıyla boyutunu geri kazanır. Isıtma düzeni, kullanılan bileşen ve saha koşulları birlikte değerlendirilir. Her ürün için tek bir sıcaklık, alev uzaklığı veya süre verilemez; sahadaki büzüşme işlemi bütün ürünler için yeni bir çapraz bağlama işlemi olarak anlatılmamalıdır.
Soğuk büzüşmeli gövde, önceden genişletilmiş elastomerin destek çıkarıldığında toparlanmasıyla uygulanır. Bu özellik, bütün işin aletsiz veya bütün kitin ısısız olduğu anlamına gelmez. Pabuç bağlantısı, kablo hazırlığı, ekran bağlantısı ve bazı tasarımlardaki dış koruma parçaları ayrı iş adımlarıdır.
Ön kalıplanmış geçmeli gövdelerde de kablonun ölçüsü, yüzey hazırlığı ve üreticinin belirttiği yardımcı malzemeler önemlidir. “Soğuk büzüşmeli her durumda daha iyidir” veya “ısı büzüşmeli her durumda daha uzun ömürlüdür” şeklinde bir sıralama doğru seçim yöntemi değildir. Uygunluk; belirli ürün, kablo, ortam ve uygulama belgesiyle değerlendirilir.
3M’nin Birleşik Krallık ürün tablolu broşürü fiziksel s.18–20’de, soğuk büzüşmeli ana gövde ile başka dış koruma bileşenlerinin birlikte bulunduğu ürünleri gösterir. Bu, bütün kit için “ısı kaynağı gerekmez” demeden önce tam malzeme listesinin kontrol edilmesi gerektiğine somut bir örnektir. Bu tablolar Türkiye için genel onay veya saha montaj talimatı değildir.
Montaj talimatı, takım içeriği ve kayıt neden birlikte gerekir?
Montajdan önce kablo ve başlık ürün kodu, uygulama aralığı, parça listesi ve talimat revizyonu eşleştirilir. Kesim ölçüleri, pabuç sıkma düzeni, varsa torklar ve yardımcı malzemeler belirli ürünün talimatından alınır. Başka bir başlıktan görülen ölçü veya genel bir internet çizimi, farklı bir modele montaj reçetesi oluşturmaz.
Yarı iletken tabakanın kontrollü kaldırılması, ana yalıtımın hasar görmemesi ve yüzeyin temiz tutulması önemlidir. Ancak bütün kitlere aynı solvent, zımpara veya gres uygulanamaz. Üreticinin izin verdiği temizleyici ve montaj yardımcıları kullanılmalı; eksik veya hasarlı parça, talimat dışı malzeme ile tamamlanmamalıdır. Bu yazı enerjili çalışma veya adım adım kablo soyma talimatı değildir.
| Kayıt | Kaydedilecek bilgi |
|---|---|
| Kablo ve ekipman | Devre/uç kimliği, kablo yapısı ve ekipman bağlantı arayüzü. |
| Ürün ve parçalar | Başlık, pabuç/adaptör kodları; parti ve ambalaj/son kullanım bilgisi varsa bunlar. |
| Talimat ve uygulama | Kullanılan belge/revizyon; uygulayıcı ve tarih; talimatla ilgili ölçüm ve kontrol kayıtları. |
| Ekran ve mekanik yerleşim | Projedeki ekran/topraklama düzeni, kablo desteği, kablo giriş ve yerleşim kontrolleri. |
| Muayene ve deney | Kapsam, yöntem, cihaz, koşullar, sonuçlar ve kabul dayanağı; eksik veya ertelenen kontroller. |
Bakır ekran tellerinin veya bant ekranın bağlantısı, başlığın dış yüzeyinden ayrı bir tasarım konusudur. Ekranın tek uçtan, iki uçtan ya da başka bir düzenle bağlanması proje ve kablo sistemi hesabına bağlıdır; genel bir başlık tanımından seçilemez. Uygun yardımcı takım, ekran/zırh yapısı ve ekipmanın topraklama düzeni birlikte kontrol edilir.
Nem, yüzey hasarı ve kısmi deşarj nasıl değerlendirilir?
Uyumsuz çap, yanlış ekran kesimi, yalıtımda çizik, bağlantı kusuru, eksik sızdırmazlık veya mekanik zorlanma başlık performansını bozabilir. Nem ve kirlenme yüzey davranışını etkileyebilir; iç boşluklar veya alan dağılımı sorunları kısmi deşarjla ilişkili olabilir. Bu olası mekanizmalar, tek bir fotoğraftan kesin arıza nedeni veya kalan ömür çıkarmaya yetmez.
Isınma, iz oluşumu, çatlak veya nem izi bulunduğunda bulgunun yeri ve koşulları kayıt altına alınır. Termal görüntü veya gözle kontrol bir işareti gösterebilir; iç alan kontrolünün tamamını doğrulamaz. Gereken ek inceleme, enerjisiz bırakma gereği, uygun deney yöntemi ve onarım/değişim kararı ilgili kablo sistemi için belirlenir. OG başlıklarda test ve bakım konusu bu tanımdan daha ayrıntılı bir inceleme kapsamıdır.
Tip deneyi ile saha testi aynı şey midir?
| Kanıt türü | Ne hakkında bilgi verir? | Ne yerine geçmez? |
|---|---|---|
| Tip deneyi | Tanımlı aksesuar tasarımı ve kablo düzeninin belirli deney dizisindeki performansı. | Her saha montajının doğru olduğunu gösteren kayıt. |
| Rutin/fabrika veya parti kontrolü | Belgede tanımlanan üretim ve teslimat kapsamı. | Tüm tip deneyleri veya sahadaki devreye alma kontrolleri. |
| Montaj muayenesi ve saha deneyi | Belirli kuruluma, yönteme ve kabul dayanağına ilişkin bulgu. | Bütün ürün ömrü için arızasızlık garantisi. |
VLF testi, AC dayanım, kısmi deşarj ve diğer yöntemler aynı bilgiyi üretmez. Testin amacı, kablo ve aksesuar yapısı, mevcut durum, uygulanacak yöntem ve kabul belgesi birlikte belirlenmelidir. Burada her OG başlık için ortak bir “U0 katı × dakika” veya pC geçme sınırı verilmez; bir tip deney tablosunun değeri doğrudan saha devreye alma ayarı olarak kopyalanmaz.
Bir saha deney raporunda yalnız “testten geçti” ifadesi yeterli açıklama değildir. Deney kapsamı ve bağlantı düzeni, uygulanan gerilim/dalga biçimi/frekans ve süre, cihaz bilgisi, ölçüm koşulları, sonuçlar ve kabul dayanağı belirtilmelidir. Kısmi deşarj ölçümünde yöntem, ölçüm zinciri ve gürültü/sınırlılık bilgisi de sonucu yorumlamanın parçasıdır. Deney yapılmadıysa veya yöntem bir bölgeyi değerlendiremiyorsa bu açıkça yazılır.
Kaynak kapsamı açısından TEDAŞ-MLZ/99-033.B belgesinin fiziksel s.12–15 ve 19–23’ündeki deneyler bu satın alma şartnamesinin tanımlı aksesuar ve deney dizilerine aittir. Belgenin kapağı Aralık 2023 güncellemesini taşır; bu atıf 2026’da bütün sonraki değişikliklerin veya atıf yapılan standartların tam metinlerinin doğrulandığı anlamına gelmez.
Teklif ve teslim için hangi kapsam netleştirilmeli?
Teklif talebine kablo veri sayfası, damar ucu sayısı, mevcut ekipman arayüzü, ortam ve erişim koşulları eklenirse ürün ve iş kapsamı daha açık belirlenir. Malzeme temini, montaj, ekran bağlantısı, planlı kesinti, muayene, saha deneyleri ve raporlama aynı iş kalemi kabul edilmemeli; hangilerinin dahil olduğu yazılmalıdır. Kitin raf ömrü, işletme bakım aralığı ve montaj sonrası kabul süresi de farklı kavramlardır.
Başlık seçimi; kablo, RMU veya trafo bağlantısı ve tesisin işletme düzeniyle birlikte incelenebilir. YG/OG test, bakım ve onarım ya da elektrik tesisleri projelendirme ve danışmanlık kapsamı belirlenirken mevcut belgeler ve sahada gerçekten yapılacak kontroller üzerinden ilerlenir. Bir katalog, saha fotoğrafı veya önceki tip deney raporu belirli tesisin montajının uygunluğunu tek başına kanıtlamaz.
İlgili Blog Yazıları
İlgili Hizmetler
Sıkça Sorulan Sorular
OG başlık nedir?
OG başlık, orta gerilim kablosunun ucunu uygun ekipmana veya bağlantı noktasına sonlandıran aksesuar düzenidir. İletken bağlantısı, ekran bitimindeki elektrik alan kontrolü, yalıtım ve çevresel sızdırmazlık birlikte sağlanacak işlevlerdir. Bir kablo pabucu veya dış koruma tüpü tek başına bütün başlığın yerini tutmaz. Ürün kabloya, ekipmana ve ortama uygun seçilmelidir.
OG başlık ne işe yarar?
Kablo ucunu ekipmana bağlar; yalıtım ekranının bittiği yerde alan dağılımını düzenler ve tasarımına göre yalıtım ile sızdırmazlık işlevlerini karşılar. Metalik ekran bağlantısı ve mekanik yerleşim de tamamlanmalıdır. Bu görevler, doğru ürün seçimi ve ürün talimatına uygun uygulama koşuluyla değerlendirilir; başlık bulunması tek başına uygunluk veya arızasızlık garantisi değildir.
OG başlık nasıl çalışır?
Ekran kesiminde değişen elektrik alanını tasarıma uygun alan kontrolüyle düzenler. Geometrik yapı, uygun elektriksel özellikte malzeme veya birleşik çözümler kullanılabilir. Sızdırmazlık, iletken bağlantısı ve ekran/topraklama düzeni ise ayrı kontrol konularıdır. Her modelde aynı stress control parçası veya aynı hazırlama ölçüsü bulunmaz.
OG başlık ile ek muf arasındaki fark nedir?
Başlık kablo ucunu ekipmana ya da açık bağlantı noktasına sonlandırır. Ek muf ise iki kablo parçasını birleştirir ve gerekli iletken, yalıtım, ekran ve dış koruma işlevlerini bu ek bölgesinde sürdürür. Seçim, kablo güzergâhının devam ettirilmesi mi yoksa bir ekipmana bağlanması mı gerektiğine göre başlar; iki aksesuar birbirinin yerine sipariş edilmez.
İç ortam ve dış ortam OG başlık farkı nedir?
Fark, ürünün tasarlandığı çevre koşulları ve yüzey düzenidir. Dış ortamda hava, kirlenme ve nem etkileri; kapalı yerde ise yoğuşma, kirlenme ve yerleşim kısıtları yine değerlendirilir. Siper sayısı veya genel görünüm tek başına uygunluk kanıtı değildir. Üreticinin belirtilen model için iç/dış ortam ve çevresel uygulama şartları esas alınır.
Plug-in veya separable başlık nedir?
Kabloyu uyumlu ekipman bushing arayüzüne bağlayan, ayrılabilir bağlantı düzenidir. Arayüz profili, anma akımı ve deadbreak/loadbreak görevi ayrı ayrı doğrulanır. Yalıtımlı veya ekranlı olması enerjili ayırma izni anlamına gelmez. Bağlantının kurulması ve ayrılması, eşleşen ürünlerin talimatı ve tesisin onaylı işletme prosedürü kapsamında yapılır.
OG başlıkta stress control neden önemlidir?
Yalıtım ekranının sonlandığı bölgede alan dağılımı değişir. Stress control bu bölgedeki zorlanmayı tasarımın öngördüğü biçimde yönetir; yalnız dış sızdırmazlıkla aynı görev değildir. Yanlış parça, yanlış konum veya hasarlı yalıtım bu işlevi etkileyebilir. Yapının doğruluğu dış görünüşten ya da bütün ürünlere uygulanan tek bir alan formülünden çıkarılamaz.
OG başlık tipleri nelerdir?
Tipler tek bir listeyle açıklanmaz: kullanım ortamı iç/dış, uygulama yöntemi ısı büzüşmeli/soğuk büzüşmeli/ön kalıplanmış ve ekipman bağlantısı açık/ayrılabilir olarak ayrı tarif edilir. Ayrılabilir ürünlerde işletme görevi de belirtilir. Bu özellikler birlikte tanımlanmalı; örneğin soğuk büzüşmeli adı bütün kitin tek parçalı veya aletsiz olduğunu göstermemelidir.
OG başlık seçerken nelere dikkat edilir?
U0/U(Um), kablo yapısı, damar sayısı, iletken kesiti ve malzemesi, yalıtım üzerindeki gerçek çap, dış kılıf çapı, ekran/zırh yapısı ve ekipman arayüzü birlikte kontrol edilir. Ortam, akım ve işletme görevi de seçimin parçasıdır. Yalnız mm² ve kV bilgisiyle sipariş vermek ya da daha yüksek kV sınıfını otomatik uyum saymak yeterli değildir.
OG başlıkta hangi montaj kusurları arızaya yol açabilir?
Uyumsuz çap, talimat dışı ekran kesimi, ana yalıtımda hasar, hatalı iletken bağlantısı, eksik sızdırmazlık ve yanlış ekran bağlantısı performansı bozabilir. Kirlenme, nem veya mekanik zorlanma da değerlendirilir. Bir bulgunun kesin nedeni yalnız görünüşten belirlenmez; kayıtlar ve uygun incelemelerle ele alınır. Kesim ölçüsü, tork, temizleyici veya deney sınırı bütün başlıklar için ortak değildir.