
Özet Başlıklar
- Mühendisin saha denetimi, manevra ve bakım koordinasyonu görevleri
- Trafo mülkiyeti ile teknik sorumluluğun ayrılması
- Aylık denetim ile rapor verme aralığının farklı olması
- İşveren yükümlülükleri ve ayrıca sözleşmeye alınacak işler
İçerik
YG veya trafo işletme sorumlusu, yetkilendirildiği OG/YG tesisinde teknik denetim, manevra ve bakım koordinasyonu, eksiklerin bildirimi ve raporlama görevlerini üstlenen mühendistir. Görev, tesisin elektriksel sınırı ve ilgili mevzuatla belirlenir. Mühendisin atanması, bakımın kendiliğinden yapılmış veya işverenin bütün sorumluluğunun devredilmiş olduğu anlamına gelmez.
Saha denetimi ve eksiklerin bildirilmesi
Sorumlu mühendis görevi üstlenmesini takiben tesisi denetler; işletme yönünden kusur ve eksiklikleri belirleyerek işverene rapor eder. Sonrasında üstlendiği sınırlar içindeki trafo merkezi, OG hücreleri, koruma düzeni, kesici-ayırıcılar ve güvenlik koşullarını izler veya izletir. EMO İşletme Sorumluluğu Yönetmeliği Madde 7, bu işlerin dayanağıdır. Özel görev veya sözleşme dışında enerji tüketimi takibi ve kompanzasyon tesisinin sağlıklı çalışmasının denetlenmesi otomatik kapsamda değildir.
| İş / durum | Mühendisin görevi ve izlenecek kayıt | İlgili taraf |
|---|---|---|
| İlk üstlenme | Mevcut durumun denetimi, kusur ve eksiklerin işverene raporu | İşveren bulguları alır; gereken işleri sağlar. |
| SMM saha denetimi | Ayda en az bir denetim; tarih, kapsam ve tespitlerin izlenmesi | SMM mühendis ve görevlendirilmiş tesis personeli |
| Şema / yönerge / eğitim | Tek hat şeması ve tesise özgü manevra yönergeleri; personele imza karşılığı iletim, eğitimin yaptırılması | Mühendis, işveren ve yetkili işletme personeli |
| Güvenlik malzemeleri | Eksiklerin bildirimi; mevcut malzemenin bakım, kontrol ve testlerinin yaptırılması | İşveren gerekli malzemeyi alır ve imkanları sağlar. |
| Bakım / topraklama testleri | İşin planlanması, gerekli koordinasyon ve testlerin yaptırılması; uygulama kaydının takibi | İşveren, bakım/test ekibi ve enerji sağlayan kuruluş |
| Arıza açması | Açmanın değerlendirilmesi, gerekli manevra talimatı ve enerji sağlayan kuruluşla ilişkiler | Mühendis ve yetkili personel; fiziki onarım ekibi ayrıca belirlenir. |
| Durum raporu | Gerek görüldüğünde veya en fazla dört ayda bir rapor; sorun, çözüm önerisi ve önlemler | Enerji sağlayan kuruluş, işveren ve ilgili EMO birimi |
| Görev değişikliği | Geçici devir veya sona erme koşullarının ve bildirimlerin izlenmesi | İşveren, belge sahibi mühendis, EMO ve enerji sağlayan kuruluş |
Örnek: şema ile hücre etiketi aynı ekipmanı göstermiyorsa
Bu, gerçek müşteri kaydı olmayan açıklayıcı bir örnektir. Denetimde tek hat şemasındaki hücre adı ile sahadaki etiketin uyuşmadığı görülürse kayıt; ekipmanın tanımını, tespit tarihini, uygunsuzluğu, işverene iletilen öneriyi ve izlenecek işi ayırmalıdır. İşveren düzeltme için gerekli hizmeti sağlar; ilgili ekip işi tamamlar. Yapılan değişiklik ve son kontrol kaydı görülmeden bulgu yalnızca “rapora yazıldı” diye kapatılmaz. Bu kayıt akışı, tesise özgü güvenlik kararının veya manevra talimatının yerine geçmez.
Manevralardaki görevi nedir?
Mühendis, gereken manevraların yapılmasını sağlar; yönergeler çerçevesinde bir kısmını veya tamamını kendi gözetiminde ve sorumluluğunda yetkili işletme personeline yaptırabilir. Tek hat şemasının hazırlanıp YG hücrelerinin bulunduğu yere asılmasını ve manevra yönergelerinin personele imza karşılığı verilmesini sağlar. Bu metin bir kesici veya ayırıcı için açma-kapama sırası vermez; tesisin gerçek bağlantıları, kilitlemeleri, yetkilendirmesi ve güvenlik koşulları birlikte değerlendirilir.
Bakım koordinasyonu ve arızada teknik değerlendirme
İşletme sorumlusu bakım ihtiyaçlarını bildirir; işveren, enerji sağlayan kuruluş ve bakım sorumlusu ile gün ve saat planını koordine eder. Yönetmelik, bakım için ekipmanın uygun koşullarda ekibe teslimi ve iş sonrasında kontrol edilerek devralınması görevlerini de düzenler. Fiziki onarımın kim tarafından ve hangi sözleşmeyle yapılacağı ayrıca belirlenir. Yalnız bakım ihtiyacının rapora yazılması, bakımın veya ölçümün yapıldığı anlamına gelmez. Madde 7(j), sorumluluk altındaki tesislerin günlük bakımının işletme personeli tarafından yapılmasının sağlanmasını düzenler. Madde 7(k) ise topraklama testlerinin işletmenin çalışma koşulları ve Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliğine göre düzenli aralıklarla veya gerektikçe yaptırılmasını ister; bütün tesislere uygulanacak tek bir test aralığı bu maddeden çıkarılamaz.
Arıza açmasında mühendisin görevi açmayı değerlendirip gerekli manevranın yapılması talimatını vermek ve enerji sağlayan kuruluşla gerekli ilişkileri yürütmektir. Bildirimin alınması, teknik değerlendirme, sahaya geliş, onarım ve yeniden işletmeye alma birbirinden farklı işlerdir. Genel bir “7/24 destek” ifadesinden hepsi için sabit müdahale süresi veya kesintisiz üretim garantisi çıkarılamaz. Tesis personeli, uzaktan bir yazıya dayanarak enerjili ekipmana müdahale etmemelidir.
Tek hat şeması, yönerge ve raporlama görevleri
Saha etiketi, tek hat şeması ve kontrol kaydı aynı ekipmanı tarif etmelidir. Tesiste değişiklik olduğunda kayıtların gerçek durumu yansıtması gerekir. Genel bir kontrol listesi, bütün tesislere aynı manevra yönergesinin uygulanmasını haklı kılmaz. Rapor; tesisin durumu, yapılacak çalışmalar, varsa sorunlar, çözüm önerileri ve alınacak önlemleri içermelidir. Tespitin tarihi, bildirildiği taraf, beklenen iş ve tamamlanma kanıtı izlenebilir olduğunda işveren hangi konunun açık kaldığını görebilir.
İş güvenliği ve görevlerin ayrılması
Sorumlu mühendis, görev kapsamındaki teknik güvenlik eksiklerini, personelin eğitim ihtiyacını ve güvenlik malzemelerini değerlendirir; eğitim ile mevcut malzemenin gerekli kontrol ve testlerini yaptırır. Madde 8 uyarınca işveren gereken imalat ve hizmetleri sağlar, bakım-onarımı yaptırır, istenen güvenlik malzemesini alır ve mühendisi görevin gerektirdiği ölçüde yetkili kılar. Talimat ve uyarılara uyulmasını sağlama yükümlülüğü de sürer. Bütün eksikliklerin bir atama veya bakım sözleşmesiyle giderildiği söylenemez.
İşletme takibinde belirlenen çizim, koruma veya proje-saha uyumu ihtiyacı ayrı bir mühendislik çalışmasına dönüşebilir. Bu sitedeki YG mühendislik danışmanlığı sayfası 36 kV üzeri hizmet kapsamını açıklar; bu sınıflama, işletme sorumluluğunun 1 kV üzerindeki tesis çerçevesiyle aynı eşik değildir. İstenen danışmanlık çıktısı tesisin gerçek gerilimi ve bağlantı koşullarına göre belirlenir. Danışmanlık, işletme sorumlusu atamasının veya ayrıca gereken bakım ve testlerin tamamlandığı anlamına gelmez.
İşletme sorumlusu ne sıklıkla gelir ve rapor verir?
Madde 7(l), hizmet SMM tarafından üstlenildiğinde YG tesisinin ayda en az bir kez denetlenmesini düzenler. Gerek görüldüğünde veya en fazla dört ayda bir durum raporu hazırlanması ise ayrı yükümlülüktür. Rapor enerji sağlayan kuruluşa, işverene ve ilgili EMO birimine verilmek üzere düzenlenir; yalnız işveren dosyasına konulması üç taraflı raporlamanın tamamı değildir. İhtiyaç halinde daha erken rapor ve ek çalışma gerekir.
İşyerinde çalışan mühendis ile dışarıdan serbest müşavir mühendis (SMM) aynı çalışma biçimi değildir. Mevzuattaki en az aylık denetim cümlesi açıkça SMM hizmeti için yazılmıştır. EMO 2026 sözleşme kitabında da SMM ve işyerinde çalışan üyeler için ayrı modeller bulunur. Raporun azami dört aylık aralığı, SMM denetiminin dört ayda bire indirilebileceği anlamına gelmez.
YG işletme sorumlusu kimdir; kimler bu görevi üstlenebilir?
Trafo işletme sorumlusu kimdir sorusunda belirleyici olan yalnızca iş unvanı değil; YGTİS yetkisi, çalışma biçimi ve görevlendirildiği tesis sınırıdır. İşletmede çalışan belge sahibi mühendis ile dışarıdan serbest hizmet sunan mühendisin koşulları farklıdır. Dışarıdan hizmette uygun gerilim kapsamındaki SMM ve EMO onaylı sözleşme koşulları da kontrol edilir. Yetki belgesinin alınması ve doğrulanması ayrı rehberde açıklanır; bir eğitim katılımı veya firma adı tek başına tesis atamasını doğrulamaz.
Trafolar kimin sorumluluğunda?
İşletme sorumlusu mühendis kendi teknik gözetim, bildirim ve koordinasyon görevlerini üstlenir; tesis sahibi veya işverenin bakım, onarım ve gerekli güvenlik imkanlarını sağlama yükümlülüğü devam eder. Dağıtım kuruluşuna ait ekipman ile tüketiciye ait trafo merkezi aynı tarafın malı kabul edilmez. Yönetmelikteki işletme tanımı anma değeri 1 kV üzerindeki enerji alınan noktadan AG ana şaltere (hariç) kadar olan bölümleri kapsar. Üçüncü şahıslarla ortak kullanılan YG tesisleri Madde 7(a) içinde ayrıca hariç tutulur; ortak saha ve bağlantı kayıtları görülmeden bütün ekipman tek görevlendirmeye dahil sayılmaz.
Geçici devir ile görevin sona ermesi farklıdır
Madde 10 kapsamındaki geçerli ve zorunlu nedenle geçici devirde yeni sorumlu belge sahibi olmalı, talep ve yeni sorumlu işverence kabul edilmeli, devir protokolü EMO tarafından onaylanmalıdır. Madde 11 kapsamındaki sona erme EMO’ya bildirilir. İşletme faaliyetini sürdürecekse işveren hemen yeni işletme sorumlusunu belirleyip enerji sağlayan kuruluşa ve EMO’ya bildirerek gerekli işlemleri yürütür. Sadece eski sözleşmenin bitmesi veya bir bakım firmasının değişmesi bu atama sürecini kendiliğinden tamamlamaz.
Bursa ve çevresindeki tesisiniz için görev kapsamı belirlenmiş bir işletme sorumluluğu hizmeti değerlendirmesinde her trafonun bilgilerini, tek hat şemasını, tesis sınırını ve mevcut görevlendirme kayıtlarını birlikte paylaşın. Bunlar ilk değerlendirmeyi destekler; kesin kapsam için gerekli saha incelemesi, görevli mühendis ve onay işlemleri ayrıca netleştirilir. Hizmet ve ödeme karşılaştırması için yüksek gerilim işletme sorumluluğu ücreti yazısını; zorunluluğun tesis türüne göre değerlendirilmesi için YG işletme sorumluluğu zorunluluğu rehberini inceleyebilirsiniz.
İlgili Blog Yazıları
İlgili Hizmetler
Sıkça Sorulan Sorular
Trafo işletme sorumlusu ne iş yapar?
Yetkilendirildiği tesis sınırında saha denetimini yürütür, eksikleri bildirir, manevra ve bakım koordinasyonunu gözetir, kayıt ve raporlama görevlerini yerine getirir. Fiziki bakım ve test işleri ayrıca tanımlanır. Enerji tüketimi ve kompanzasyon takibi özel görev veya sözleşme yoksa otomatik kapsamda değildir.
Trafo işletme sorumlusu kim olabilir?
YGTİS yetkisi ile ilgili diploma, üyelik ve çalışma koşullarını sağlayan mühendis üstlenebilir. Elektrik-elektronik mühendisleri için ilgili kapsamda transkript incelemesi gerekir. Dışarıdan serbest hizmette uygun gerilim kapsamındaki SMM ve EMO onaylı sözleşme koşulları ayrıca aranır.
Trafo işletme sorumlusu ne sıklıkla gelir?
Madde 7(l) uyarınca SMM olarak üstlenen mühendis tesisi ayda en az bir kez denetler. Gerek görüldüğünde veya en fazla dört ayda bir rapor düzenlenmesi ayrı yükümlülüktür; rapor enerji sağlayan kuruluşa, işverene ve ilgili EMO birimine verilmek üzere hazırlanır. Bu rapor aralığı aylık SMM denetimini kaldırmaz.
Manevra nedir ve kim yapar?
Manevra, tesisin enerji kesme ve verme düzenindeki açma-kapama işlemleridir. İşletme sorumlusu gereken manevraların yapılmasını sağlar; yönergeler çerçevesinde kendi gözetim ve sorumluluğunda yetkili personele de yaptırabilir. İşlem sırası gerçek tesise özgü yönerge ve güvenlik koşullarıyla belirlenir; genel bir yazıdan uygulanmaz.
Trafo sorumlusu ile YG işletme sorumlusu aynı mı?
Bu ifadeler çoğunlukla YG tesisindeki işletme sorumluluğunu anlatmak için kullanılır; kapsam yalnız trafo adından anlaşılmaz. Gerilim seviyesi, enerji alınan nokta, AG ana şalter hariç sınır, mülkiyet ve ortak kullanım kayıtları incelenir. Sözleşmenin hangi OG/YG bölümlerini kapsadığı açıkça belirlenmelidir.
İşletme sorumlusunun yasal sorumluluğu nedir?
Mühendis üstlendiği kapsamda mevzuatın denetim, gözetim, koordinasyon, talimat ve raporlama görevlerini yerine getirir. İşverenin gerekli işleri yaptırma, malzeme sağlama, mühendisi yetkili kılma ve uyarılara uyulmasını sağlama yükümlülükleri sürer. Atama bütün hukuki sorumluluğu tek tarafa aktaran genel bir muafiyet değildir.
Küçük işletmede de trafo sorumlusu gerekir mi?
Belirleyici olan yalnız işyerinin büyüklüğü veya trafo kVA değeri değildir. Fazlar arası etkin değeri 1.000 V üzerinde olan OG/YG tesisinin kapsamı, işletme durumu ve elektriksel sorumluluk sınırı değerlendirilir. Yalnız alçak gerilimden beslenen işyerinin diğer elektrik güvenliği yükümlülükleri ayrıca devam eder.
Trafolar kimin sorumluluğunda?
Teknik işletme sorumluluğu, mülkiyet ve bakım yaptırma yükümlülüğü aynı kavram değildir. Mühendis kendi görevlerini üstlenirken işverenin bakım ve güvenlik yükümlülükleri devam eder. Dağıtım kuruluşu ile tüketici veya ortak kullanıcıların sınırı bağlantı, mülkiyet ve sözleşme kayıtlarıyla belirlenir.
Dört aylık işletme sorumluluğu raporu kime verilir?
Madde 7(l) raporun enerji sağlayan kuruluşa, işverene ve ilgili EMO birimine verilmek üzere düzenlenmesini ister. Raporda tesisin durumu, yapılacak işler, varsa sorunlar, çözüm önerileri ve alınacak önlemler bulunur. Dört ay beklemek zorunlu değildir; gerek görüldüğünde daha erken rapor hazırlanır.
İşletme sorumlusu ayrılırsa işveren ne yapar?
Sona erme EMO’ya bildirilir. İşletme faaliyetini sürdürecekse işveren hemen yeni işletme sorumlusunu belirleyip enerji sağlayan kuruluşa ve EMO’ya bildirir, gerekli işlemleri yerine getirir. Geçici devir farklı bir süreçtir; işveren kabulü ve EMO onaylı protokol gerektirir.